Sülasi Mezid | Arapça Bina Dersleri 3 | Halis Hoca (Ebu Hanzala)

728

Sülasi Mezid | Arapça Bina Dersleri 3 | Halis Hoca (Ebu Hanzala)

 

Arapça bina derslerinde sulasi mücerred’in mezid kalıpları anlatılıyor.

 

Ondan (otuz beş babtan) on iki bab Sülasinin üzerine ziyade edilenler içindir. O üç çeşittir.

 

• Otuz beş babtan on iki tanesi sulasinin üzerine ziyade edilenler içindir. On iki bab ise; kendisinde bir harf,  iki harf veya üç harf ziyade edilenler şekliyle üç kısma ayrılır.

 

Birinci Çeşit: sülasi (mücerredlerin) üzerine bir harf ziyade edilenler içindir. Bu da üç babtır;

Birinci bab: أفْعَلَ يُفْعِلُ إفْعَالًا‘dir. Mevzunu: أكْرَمَ يُكْرمُ إكْرامًا‘dir. Alameti: mazisinin başına bir harf ziyade edilmesi ile dört harf üzere olmasıdır. Binası: genellikle ta’diyyet ve bazen de lazım içindir. Müteaddinin misali: أكْرَمَ زَيْدٌ عَمْرًا; Zeyd Amr’a ikram etti. Lazımın misali: أصْبَحَ الرَّجُلُ  ; Adam sabahladı.

 

1.NEV’:

BİR HARF ZİYADE EDİLENLER: Sulasi mücerredin üzerine bir harf ziyade edilen fiillerdir. Bu ziyadenin nedeni yeni manalar elde etmektir.

Birinci nev’ üç babtır:

 

1.BAB:  أفْعَلَ يُفْعِلُ إفْعَالًا

• Bu bab iki kısımdır:

• Birinci kısım: Sulasi mücerredi olan fiillerdir. Sulasi mücerred bir fiile kast ettiğimiz manayı elde etmek için ziyade ederiz.

Misal: فَرحَ زيدٌ: Zeyd ferahladı. -  أفْرَح زيْدٌ عَمْرًا: Zeyd Amr’ı ferahlattı.

• İkinci kısım: Bu babtan olan fakat sulasi mücerredi bulunmayan fiillerdir. Misal:  أفْلَحَ    أقْسَمَ  

Bu fiiller üzerinde bu babın alametlerini taşıdıkları için bu babtandır.

• Bu Babın Binası: Bu babın dokuz tane manası vardır:

• Ta’diyyet: Bir fiili müteaddi yapmak için bu bab kullanılır.

Misal: أكْرَمَ زَيْدٌ عَمْرًا  :Zeyd Amr’a ikram etti.

• Lazım: Misal: أصْبَح الرَّجُلُ  : Zeyd sabahladı.

• Vucdan-musadefe: Misal: أبْخلْتُهُ:Onu cimri buldum.

 أكْرَمْتُه: Onu cömert olarak buldum.

 أجْهَدْتُه: Onu çalışkan olarak buldum.

Allahu Teâlâ şöyle buyuruyor:              

                                         اَيْدِيَهُنَّ فَلَمَّا رَاَيْنَهُ اَكْبَرْنَهُ وَقَطَّعْنَ

“Onlar onu (olağanüstü güzellikte) görünce (insanüstü bir varlıkmış gibi gözlerinde) büyüttüler, (şaşkınlıklarından) ellerini kestiler” (12 Yusuf/31)

Yani “onu büyüttüler”değil “onu büyük güzel bir şekilde buldular” manasındadır.

 

2.BAB:  فَعَّلَ يُفَعِّلُ تَفْعِيلًا

İkinci bab ; فَعَّلَ يُفَعِّلُ تَفْعِيلًا‘dir. Onun mevzunu; فَرَّحَ يُفَرِّحُ تَفْرِيحًا‘dır. Alameti; fau-l fiil ile aynul fiili arasına aynu-l fiilin cinsinden bir harf ziyade etmek ile mazisinin dört harf üzere olmasıdır.

 

Onun Binası; teksir/çokluk içindir. Bu teksir bazen fiilde olur. Örnek: طَوَّفَ زَيْدٌ الكَعْبَة  : Zeyd Kâbe’yi [çok] tavaf etti. Bazen failde olur. Örnek: مَوَّتَ الإبِلُ  : [çok] deve öldü. Bazende mef’ulde olur. Örnek: غَلَّقَ زَيْدٌ الأبْوابَ  : Zeyd [çok olan] kapıları kapattı.

 

• Bu Babın Binası: Kitapta bu babın asıl manasının teksir için geldiği yazılmıştır. Fakat bu babın asıl manası ta’diyyet için olup kitabın bu manada yaptığı yanlıştır.

Bu babın altı manası vardır:

• Ta’diyyet: Misal:  فَرَّحَ زَيدٌ عَمْرًا:Zeyd Amr’ı ferahlattı.

• Teksir: Misaller: Allahu Teâlâ şöyle buyuruyor:

قَدْ اَفْلَحَ مَنْ زَكّٰیهَاوَقَدْ خَابَ مَنْ دَسّٰیهَا

“Onu arındırıp (çok) temizleyen gerçekten felah bulmuştur.(9) Onu(çok) kötülüklere gömüp kirleten kimse de ziyana uğramış-tır.(10)” (91 Şems/9,10)

 

3.BAB: : فَاعَل يُفَاعِلُ مُفَاعَلَةً وفِعَالًا وفِيعَالًا

• Bu Babın Binası: Bu babın yedi manası vardır:

• Müşareke: Misal: قَاتل زَيدٌ عَمْرًا  : Zeyd Amr’ı öldürdü; Buradaki  عَمْرًاkelimesini mef’ul diye i’rab ederiz. Fakat bu mana olarak faildir. Aksi takdirde müşarekenin bir anlamı kalmaz.

• Tek Kişi İçin: Misal: قَاتَلَهُمُ اللهُ: “Allah onları öldürdü”(9 Tevbe/ 30) ; Burada şöyle bir ince nükte vardır:”Onlar Allah’a karşı savaş anlamında bir şeyler yapmaya kalkıştılar, fakat bunu beceremediler ve beceremezler.”

• Normal Kullanılır: عَاقَبْتُ اللِّصَّ:Bu fiil müşareke için de gelir:

• وَاِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهٖ   

• “Eğer ceza verecekseniz, size verilen cezanın misliyle ceza verin”

• (16 Nahl/126)

• Teksir: Misal:  ضاعَفْتُ المالَ: Malı çoğalttım.

• أفْعَلَ: Misal: عَافيكَ اللهُ  : yani: أعْطيكَ الله العافِيَة: Allah sana afiyet versin.

 

ÖNEMLİ BÖLÜMLER

01:07 Sulasi mezid: 4 harfli fiiller

01:34 1. bab

02:00 Sulasi mücerredin mezid kalıpları alameti

03:25 Kasem fiili

04:02 Bu babın binası umumiyetle lazimidir. Bazen de geçişli olabilir

05:49 Kur’an’dan örnekler

13:33 2. bab

21:43 Niye tekfir kalıbı kullanılır?

25:40 Hadis inkarcılarının lugat olarak eksikliği

27:03 3. bab

37:40 Haşiyedeki manaların anlatılması

 

Küfrün Karanlıklarından, Vahyin Aydınlığına…

 

Kanalımıza Destek Olmak İçin;

https://tek.link/LLc5   

 

Tevhid Dersleri Kanalı için;

https://tek.link/LLbY

 

Tevhid Meali İçin:

https://tevhidmeali.com/

 

Bütün Videoları İzlemek İçin;

https://tevhiddersleri.org/

 

Dergilerimiz ve Kitaplarımıza Ulaşmak İçin:

http://tevhiddergisi.org/

 

Sorularınız İçin:

[email protected]

 

#EbuHanzalaHoca #ArapçaBinaDersleri #SülasiMezid

DAHA FAZLA GÖSTER

DAHA AZ GÖSTER

0 YORUM:
Yorumlar